धनगढी, चैत १४ – नेपालको राजधानी काठमाडौँमा भोली ऐतिहासिक शक्ति प्रदर्शन हुँदैछ। राजावादी र गणतन्त्रवादी दुवै पक्ष सडकमा उत्रिएर आफ्नो विचार बलियो बनाउन खोज्दैछन्। एक पक्षले राजसंस्थाको पुनःस्थापना चाहन्छ, भने अर्को पक्ष गणतन्त्रको रक्षा गर्न लागि परेको छ। यो आमनेसामने भिडन्तले देशलाई पुनः अस्थिरताको भूमरीमा धकेल्ने खतरा बढेको छ।
फेरि सडकबाटै सत्ता बदल्ने खेल?
नेपालको इतिहास हेर्ने हो भने, शासन व्यवस्थाको परिवर्तन प्रायः आन्दोलनकै भरमा भएको छ। २०४६ सालमा बहुदलीय व्यवस्था, २०६२/६३ मा गणतन्त्र, अनि अहिले फेरि राजसंस्थाको माग। तर, मुख्य प्रश्न के हो भने— नेपाल कहिलेसम्म सडक संघर्षकै भरमा शासन व्यवस्था टुंग्याउने देश बन्ने?
देशको मूल समस्या शासन प्रणाली होइन, नेतृत्व र व्यवस्थापन हो। गणतन्त्र आएपछि जनताले विकास र समृद्धिको आशा गरेका थिए, तर के भयो?
• भ्रष्टाचार झन् बढ्यो।
• नेताहरू झन् असक्षम भए।
• आर्थिक मन्दी गहिरियो।
• महँगीले जनताको ढाड सेकेको छ।
यस्तै परिस्थितिले गर्दा धेरै नेपाली राजसंस्था फर्काउनु नै समाधान हो भन्ने ठान्न थालेका छन्। तर, अर्को प्रश्न उठ्छ— के राजतन्त्र फर्किएपछि यी समस्या हल हुन्छन्? के त्यही पुरानो व्यवस्थाले नेपाली जनताको रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, सुशासन र आर्थिक स्थायित्वको ग्यारेन्टी गर्न सक्छ?
यदि गणतन्त्र असफल देखिएको हो भने, यसको दोष प्रणालीलाई दिने कि नेताहरूलाई?
सत्ता-संघर्ष कि जनताको भलो?
राजावादीहरू परिवर्तनको नारा दिइरहेका छन्, गणतन्त्रवादीहरू गणतन्त्र बचाउने कसम खाइरहेका छन्। तर, यी दुई पक्षको टकरावले देशलाई स्थायित्व दिन्छ त?
इतिहास भन्छ— सडकमै सत्ता टुंग्याउने संस्कृतिले देशलाई अघि बढाएको छैन, बरु झन् बर्बादी ल्याएको छ।
• २०४६ पछि बहुदलीय व्यवस्था आयो, तर लुटतन्त्र सुरु भयो।
• २०६२/६३ पछि गणतन्त्र आयो, तर भ्रष्टाचार झन् चुलियो।
• २०७२ मा संविधान आयो, तर राजनीतिक स्थायित्व आएन।
अब फेरि देशलाई अर्को रक्तपातमा धकेल्ने तयारी हुँदैछ। सत्तामा पुग्न नेताहरू जनतालाई बलिको बोका बनाउन चाहन्छन्।
सरकारको तयारी कस्तो?
सरकार आन्दोलन रोक्ने कि भिडन्त हुन दिने? अन्योलमै छ। संवादको पहल छैन, सुरक्षा रणनीति स्पष्ट छैन, कानूनी प्रक्रिया ठप्प छ।
के सरकारले बल प्रयोग गरेर आन्दोलन दबाउनेछ? कि आन्दोलनकारीबीच ठोक्किन दिएर देशलाई अस्थिर बनाउनेछ?
अब जनताले के गर्ने?
नेपालको मुख्य समस्या अस्थिरता हो। कहिले राजावादी आन्दोलन, कहिले गणतन्त्रवादी शक्ति प्रदर्शन, कहिले जातीय आन्दोलन, त कहिले विभाजनकारी नारा। जब-जब नेपालले स्थायित्व खोज्छ, तब-तब नयाँ आन्दोलनको बहानामा देशलाई अस्थिर बनाइन्छ।
अब नेपालका नागरिकले आँखा खोल्नुपर्ने बेला आएको छ।
• के आन्दोलन मात्र समस्याको समाधान हो?
• के नेताहरूले हामीलाई प्रयोग गरिरहेका छैनन्?
• के हाम्रा वास्तविक समस्या महँगी, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार होइनन्?
यदि गणतन्त्र बचाउनु छ भने यसलाई सुधार्नुपर्छ। यदि राजसंस्था फर्काउने हो भने, त्यसलाई सडक आन्दोलनबाट होइन, संविधान र जनमतबाट टुंग्याउनु पर्छ।
तर, एकपटक सोचौं— फेरि इतिहास दोहोर्‍याएर हामीलाई फाइदा हुन्छ?
अब जनता कठपुतली बन्न छाड्नुपर्छ। दलका नेताले होइन, देशले जित्ने बाटो खोज्नुपर्छ।
हामी भिड होइन, सचेत नागरिक बनौं।
निर्णय गर्ने अधिकार अब हामीले आफैं लिनुपर्छ।