विरेन्द्र बाग :सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय, भाषा साहित्य एवं संस्कृति अध्ययन केन्द्रद्वारा विश्वविद्यालयको केन्द्रीय सभाहलमा नेपाली साहित्यका प्रतिष्ठित हस्ती पहलमान सिंह स्वारको १४८औँ जन्मजयन्ती अवसरमा एक दिने विशेष विचार गोष्ठी भव्य रूपमा सम्पन्न गरिएको छ।
कार्यक्रमको अध्यक्षता केन्द्रका निर्देशक प्रा.डॉ. हरिश्चन्द्र भट्टले गर्नुभएको थियो भने गोष्ठीका प्रमुख अतिथि वरिष्ठ साहित्यकार वीरबहादुर चन्द ‘विश्राम’ रहनुभएको थियो। स्वारको जीवन, साहित्यिक योगदान र ऐतिहासिक महत्त्वका विषयमा तयार गरिएको मुख्य कार्यपत्र प्रा.डॉ. मुकुन्द कलौनीले प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। कार्यपत्रमाथि सह–प्राध्यापक श्यामसुन्दर ढकालले टिप्पणी गर्दै स्वारको कृतित्व र साहित्यिक यात्रा अझै व्यापक ढङ्गले अध्ययन–अनुसन्धानमा ल्याउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो।
पहलमान सिंह स्वार : सुदूरपश्चिमेली साहित्यका दिशानिर्देशक पुरुष
गोष्ठीमा वक्ताहरूले स्वारलाई केवल साहित्यकार मात्र नभई सुदूरपश्चिमेली भाषिक-सांस्कृतिक पहिचानलाई लेखनमार्फत स्थापित गर्ने अग्रज व्यक्तित्वका रूपमा व्याख्या गरे।
वक्ताहरूद्वारा उल्लेख गरिएका स्वारका प्रमुख योगदान: स्वार सुदूरपश्चिम क्षेत्रका आधुनिक साहित्यिक चेतनाका आधारशिला मानिन्छन्।
उनका लेखनमा स्थानिय जीवन, समाज, संस्कार, भाषा, लोकपरम्परा र पहिचानको प्रखर अभिव्यक्ति पाइन्छ।उनी नेपाली साहित्यमा सामाजिक यथार्थवाद, सरल भाषा प्रयोग र जनजिवनसँगै जोडिएको लेखन शैलीका प्रवर्तकमध्ये एक मानिन्छन्।
स्वारले सुदूरपश्चिमेली बोली, मुहावरा, भेषभूषा र सांस्कृतिक सूक्ष्मतालाई साहित्यमार्फत राष्ट्रिय मञ्चमा उठाउने ऐतिहासिक कदम चालेका थिए।
उनको साहित्यमा राष्ट्रप्रेम, शिक्षा-सुधारको आवश्यकता र समाज चेतनाका विषयहरू समानान्तर रूपमा अङ्कित छन्।
वक्ताहरूले स्वारको कृतिलाई विद्यालय, कलेज र विश्वविद्यालय तहका पाठ्यक्रममा थप प्रत्यक्ष रूपमा समावेश गर्नुपर्ने र उनको जीवन तथा कृतित्वमा विशेष अनुसन्धान कक्ष स्थापना गर्नुपर्ने सुझाव पनि प्रस्तुत गरे।
कार्यक्रमले जगाएको साहित्यिक वातावरण
सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयमा सम्पन्न यो गोष्ठीले स्वारप्रति श्रद्धा प्रकट मात्र होइन, युवा पुस्तामा साहित्यप्रतिको चासो र अनुसन्धानप्रतिको प्रेरणा जगाएको आयोजकहरूको भनाइ छ।
कार्यक्रमको अन्त्यमा सुदूरपश्चिमेली साहित्य र पहिचानका यस्ता पुरोधाहरूलाई निरन्तर स्मरण, अध्ययन र प्रचार–प्रसार गर्न विश्वविद्यालयले नियमित रूपमा साहित्यिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको थियो।
